تكاليف درسي

تکلیف در واقع فراهم کردن موقعیت های مناسب است که در آن دانش آموز به تقویت و بسط دانش ها و مهارت های خود می پردازد که می تواند در کلاس درس ، مدرسه ( کارگاه ، کتابخانه ، آزمایشگاه و ... ) و یا در منزل باشد .

تکالیف درسی یکی از ابزارهای مهم ارزشیابی توصیفی است و در صورتی که معلم ، پیشنهاد و بررسی تکالیف را به خوبی مدیریت کند از ابزارهایی است که می توان عملکرد دانش آموزان را سنجید . ارزیابی از تکالیف درسی باید بر اساس روش مورد نظر در این طرح صورت گیرد که همان روش ارائه بازخوردهای توصیفی است . بررسی تکالیف همراه با اظهار نظر معلم بر کیفیت کار می افزاید . معلم در باره ضعف ها و قوت های کار توضیحاتی می دهد که عمدتا تشویق کننده می باشد و در عین حال حاوی رهنمودهایی است که به دانش آموز کمک می کند تا کیفیت کارهایش بهتر شود .

 تکالیف درسی از منظر تعداد دانش آموزان درگیر به سه دسته تقسیم می شود :

1-     تکالیف عمومی : تکالیفی که برای تمامی دانش آموزان کلاس در نظر گرفته می شود .

2-    تکالیف گروهی : فعالیت گروهی در کلاس درس امروزه بسیار مورد اقبال معلمان است . معلمان تلاش
 می کنند تعداد محدودی از بچه ها را در یک گروه خاص سازمان داده و آن ها را برای انجام فعالیت های خاص به مشارکت وادار کنند . تکالیف گروهی بر اساس نوع گروه و هدف گروه ارائه می شود . مهم این است که تکالیف گروهی باید قابلیت انجام گروهی را نیز داشته باشد و آن ها را به تعامل و همفکری وادارد .

3-    تکالیف انفرادی : این تکالیف بر اساس شناخت معلم از ویژگی های دانش آموز ارائه می شود . وجود تفاوت های فردی در بین دانش آموزان ، این دسته از تکالیف را ضروری می نماید .

معلم می تواند بر اساس شناختی که از دانش آموزان خاصی پیدا کرده و به فرض، او را در یک زمینه ضعیف دیده است ، برای او تکلیفی خاص تعیین کند تا ضعفش جبران شود یا این که کاملا بر عکس ، دانش آموزی در حوزه ای قوی است و می توان تکالیفی یا فعالیت ویژه برای او در نظر گرفت . به فرض در مهارت های هنری برای کودکی که شایستگی خاصی در رشته ای از خود نشان داده تکلیفی خاص پیشنهاد کرد .

تکالیف درسی را از نظر محتوا می توان  به چهار گروه تقسیم کرد :

1-     تکالیف تمرینی : این نوع تکالیف قدیمی ترین و رایج ترین تکالیف درسی در مدارس هستند . معمولا به صورت کتبی و برای تثبیت یادگیری به روش تکرار و تمرین ، انجام می گیرد . این تکالیف در صورت کثرت استفاده ملال انگیز و خسته کننده است و اگر بیش از حد استفاده شود ، همان مشق های پر مشقتی است که همه ما تجربه آن را در ذهن داریم . لذا از این نوع تکالیف در حد و اندازه خود باید استفاده کرد و پیشنهاد می شود عمده این تکالیف در مدرسه انجام شود .

2-    تکالیف آماده سازی و آمادگی : این گونه تکالیف بیشتر برای درس های روزهای بعد به کار می رود . مثلا اگر قرار است هفته آینده درس گیاهان تدریس شود ، شما می توانید از پیش به دانش آموزان خود بگویید که بخش گیاهان را ورق بزنند یا این که تعدادی برگ یا دانه گیاهان را جمع آوری کرده ، به کلاس بیاورند و یا تکالیفی شبیه این را انجام دهند . شما با این کار در آن ها آمادگی ایجاد کرده اید .

3-    تکالیف بسطی و امتدادی : این نوع تکالیف ، شاگردان را از سطح کلاس بالاتر می برد و دانش و مهارت و تجربه آن ها را توسعه می دهد . این تکالیف می تواند به صورت پروژه به دانش آموزان ارائه شود . مثلا به دانش آموزان گفته شود که در کتابخانه کتابی در باره سنگ ها پیدا کنند و قسمت هایی از آن را به کلاس ارائه دهند .

4-    تکالیف خلاقیتی : این تکالیف دانش آموزان را وادار می کند به روش و از راه جدیدی کاری را انجام دهد یا اثر کاملا جدیدی از خود ارائه دهند . در درس هنر این تکالیف جایگاه دارد .

        پس از آشنایی با انواع تکالیف ، لازم است گفته شود که تکالیف درسی متنوع بوده ، بهتر است از تمامی اشکال آن در کلاس درس استفاده شود . تکالیف انجام شده دانش آموز اگر برجستگی خاصی دارد و
می تواند منبعی برای داوری در خصوص میزان پیشرفت تحصیلی وی باشد ، در پوشه کار نگهداری شود . اگر گروه خاصی از نوع تکالیف انجام شده ، بعد از مدتی در کنار هم قرار گیرد ، می توان بر مبنای آن چگونگی پیشرفت دانش آموز را مطالعه کرد و نظر داد .

از آن جا که کمک بیش از حد و یا حتی انجام تکالیف توسط والدین پدیده ای شایع است ، معلمان
می توانند با توجیه دقیق والدین که هدف این تکالیف چیست و هدف ارزشیابی از این تکالیف چیست والدین را به برخورد عاقلانه با تکالیف درسی دعوت کنند .